ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เดินหน้าขับเคลื่อนการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม มายกระดับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในระดับพื้นที่ ภายใต้ โครงการสร้างเสริมศักยภาพการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ประจำปีงบประมาณ 2569 ส่งมอบ นวัตกรรมต้นแบบ 4 พื้นที่ ในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มุ่งแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำให้สอดคล้องกับบริบทของชุมชน ทั้งการปรับปรุงระบบผลิตน้ำประปา การบำบัดน้ำกระด้าง และการเพิ่มศักยภาพการกักเก็บน้ำดิบ เพื่อสร้างโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงน้ำสะอาดและมีความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน
ดร.ภญ.อุรชา รักษ์ตานนท์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ กล่าวว่า นาโนเทคมีพันธกิจในการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีด้านนาโน เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของประเทศและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะการพัฒนา เทคโนโลยีตรวจวัดและปรับปรุงคุณภาพน้ำอุปโภคบริโภค ซึ่งเป็นหนึ่งในความเชี่ยวชาญของศูนย์ฯ
ทั้งนี้ นาโนเทคและ สวทช. ได้พัฒนา แผนงานนวัตกรรมน้ำสะอาดเพื่อคุณภาพชีวิต หรือ A-QUALITY เพื่อขยายผลงานวิจัยและพัฒนาไปสู่การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมการพัฒนาระบบปรับปรุงคุณภาพน้ำและการตรวจวัดคุณภาพน้ำให้เหมาะสมกับการใช้งานจริง
ที่ผ่านมา ในช่วงปีงบประมาณ 2566–2568 นาโนเทคได้ร่วมกับหน่วยงานพันธมิตรเชิงพื้นที่ดำเนินโครงการตรวจวัดและพัฒนาคุณภาพน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคสำหรับชุมชนด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ส่งผลให้ ประชาชนเข้าถึงน้ำสะอาดกว่า 26,000 ครัวเรือน และต่อยอดการดำเนินงานสู่โครงการในปีงบประมาณ 2569 โดยกำหนดจังหวัดประจวบคีรีขันธ์เป็นหนึ่งในพื้นที่เป้าหมายสำคัญ
สำหรับจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งมีความหลากหลายทั้งพื้นที่ชายฝั่งทะเล พื้นที่เกษตรกรรม และชุมชนเมือง ต่างมีความท้าทายด้านคุณภาพน้ำที่แตกต่างกัน อาทิ ความเสี่ยงจากน้ำเค็มรุกล้ำ ปัญหาความกระด้างของน้ำจากแหล่งน้ำใต้ดิน ตลอดจนผลกระทบจากกิจกรรมทางการเกษตรและการท่องเที่ยว นาโนเทคจึงร่วมมือกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานในพื้นที่ พัฒนานวัตกรรมต้นแบบให้ตอบโจทย์ปัญหาอย่างเหมาะสม จำนวน 4 พื้นที่ ได้แก่
- ต้นแบบการปรับปรุงประสิทธิภาพระบบตกตะกอนสำหรับการผลิตน้ำประปา ณ ระบบประปาหมู่บ้าน หมู่ 11 ตำบลบ่อนอก อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพกระบวนการผลิตน้ำประปาของชุมชน
- ต้นแบบระบบบำบัดน้ำกระด้างด้วยนาโนเทคโนโลยี พร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำและระบบน้ำดื่ม ณ โรงเรียนบ้านหนองปุหลก หมู่ 9 ตำบลบ่อนอก เพื่อแก้ไขปัญหาความกระด้างของน้ำและสนับสนุนการเข้าถึงน้ำดื่มของโรงเรียน
- ต้นแบบแทงค์น้ำ SMC แบบถอดประกอบได้ ขนาด 20,000 ลิตร สำหรับเป็นถังเก็บน้ำดิบ ณ ชุมชนมัสยิดนูรุสลาม (โดมทอง) หมู่ 7 ตำบลอ่าวน้อย เพื่อเพิ่มศักยภาพการกักเก็บน้ำและเป็นแหล่งน้ำสำรองให้แก่ชุมชน
- ต้นแบบแทงค์น้ำ SMC แบบถอดประกอบได้ ขนาด 20,000 ลิตร สำหรับเป็นถังเก็บน้ำดิบ ณ หมู่ 7 ตำบลห้วยทราย เพื่อเพิ่มความสามารถในการกักเก็บน้ำและสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่
การดำเนินงานโครงการฯ อาศัยความร่วมมือระหว่างนาโนเทคและหน่วยงานท้องถิ่น ตั้งแต่การสำรวจและทำความเข้าใจปัญหาคุณภาพน้ำ การพัฒนานวัตกรรมต้นแบบ ไปจนถึงการนำเทคโนโลยีไปใช้ให้เหมาะกับสภาพปัญหาของแต่ละชุมชน ควบคู่กับการวางแผนบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในระยะยาว โดยมีแนวทางผลักดันแผนงานเข้าสู่ ระบบ Thai Water Plan ของสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) สำหรับปีงบประมาณ 2571 เพื่อรองรับการดำเนินงานและขยายผลในพื้นที่ต่อไป
นาโนเทค สวทช. มุ่งมั่นนำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ไปสู่การแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ สร้างความร่วมมือกับหน่วยงานทุกภาคส่วน และพัฒนาต้นแบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำที่สามารถต่อยอดได้ เพื่อ ยกระดับมาตรฐานน้ำอุปโภคบริโภค เพิ่มโอกาสการเข้าถึงน้ำสะอาด และสร้างความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำให้กับประชาชนอย่างยั่งยืน
