นาโนเทค สวทช. โชว์ศักยภาพงานวิจัยด้านนาโนเทคโนโลยี ขับเคลื่อนอุตสาหกรรมด้านสุขภาพ เกษตร พลังงาน และสิ่งแวดล้อม

วันที่ 15 พฤษภาคม 2569 ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. นำโดย ดร.อุรชา รักษ์ตานนท์ชัย ผู้อำนวยการฯ พร้อมด้วยคณะผู้บริหารและนักวิจัย ให้การต้อนรับศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. พร้อมด้วยนพ.จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ดร.ธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำรองนายกรัฐมนตรี และศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นายแพทย์สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล ประธานกรรมการบริหารศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ ในโอกาสเยี่ยมชมการดำเนินงานของสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ โดยนาโนเทคได้นำเสนอผลงานวิจัยและนวัตกรรมที่มุ่งยกระดับคุณภาพชีวิต เพิ่มขีดความสามารถทางเศรษฐกิจ และสร้างความมั่นคงด้านสุขภาพ พลังงาน สิ่งแวดล้อม และเกษตรกรรมของประเทศ ผ่านการประยุกต์ใช้นาโนเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มมูลค่าและผลักดันงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริงทั้งในระดับชุมชนและอุตสาหกรรม

นอกจากนี้ ยังมีคณะรัฐมนตรี ผู้แทนรัฐมนตรี จาก 6 กระทรวงสำคัญ อาทิ นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน นายวัชระพล ขาวขำ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ นายพงศ์พล ยอดเมืองเจริญ โฆษกกระทรวงพลังงาน นางสาวชนก จันทาทอง ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ พร้อมด้วยผู้บริหารระดับสูงจากกระทรวงการคลัง เยี่ยมชมผลงานวิจัยและแพลตฟอร์มเทคโนโลยีของสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวง อว. เพื่อบูรณาการการใช้งานวิจัยเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนภารกิจของแต่ละกระทรวงอย่างเป็นรูปธรรม โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช. พร้อมด้วยคณะผู้บริหารนักวิจัยและพนักงาน สวทช. ให้การต้อนรับ

ตัวอย่างผลงานของนาโนเทค สวทช. อาทิ

นวัตกรรมด้านสุขภาพและการแพทย์

• ชุดตรวจอัลบูมินรั่วในปัสสาวะเชิงคุณภาพแบบรวดเร็ว (AL-Strip) เป็รชุดตรวจคัดกรองโรคไตเชิงคุณภาพ ที่ประชาชนทั่วไปสามารถใช้ตรวจคัดกรองภาวะโรคไตเรื้อรังได้ด้วยตัวเอง ชุดตรวจมีความแม่นยำสูงมากกว่า 95% โดยตรวจวัดโปรตีนอัลบูมินในปัสสาวะ(cut-off 20 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร) โดยชุดตรวจที่พัฒนาขึ้นนี้ใช้งานง่ายคล้ายกับการใช้ชุดตรวจ ATK ในการตรวจคัดกรองโควิด-19 และทราบผลความเสี่ยงได้ภายใน 5 นาที

• แผ่นแปะช่วยซึมซาบ (N-Joint) ผลิตภัณฑ์แผ่นแปะเข็มขนาดไมโครเมตร ใช้สำหรับนำส่งยาเข้าสู่บริเวณใต้ผิวหนัง ทดแทนการใช้เข็มฉีดยาทั่วไป ไม่ลึกถึงเส้นประสาททำให้ผู้ใช้ไม่รู้สึกเจ็บ โดยการใช้เข็มไมโครนีดเดิลขนาดเล็ก สร้างรูเปิดให้ผิวหนังชั้นนอกสุดเพื่อให้ยาสามารถผ่านเข้าสู่ผิวหนัง ผลิตภัณฑ์ผ่านการทดสอบด้านความปลอดภัยและประสิทธิภาพตามมาตรฐาน และการผลิตอยู่ภายใต้การควบคุมด้วยระบบจัดการคุณภาพเครื่องมือแพทย์ มาตรฐาน ISO 13485

นวัตกรรมด้านการเกษตร

• ปุ๋ยคีเลท (ChelaPlant-Nano) ผลิตภัณฑ์ปุ๋ยเหลวนาโนคีเลตธาตุอาหารรอง- เสริม เพื่อเร่งการเจริญเติบโตของพืช ลดต้นทุนปุ๋ยของเกษตรกร และเพิ่มคุณภาพและปริมาณผลผลิต โดยช่วยลดการสูญเสียธาตุอาหาร ลดการสะสมของสารอนินทรีย์ในดิน เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย ลดต้นทุนการผลิตของเกษตรกร เพิ่มผลผลิตต่อรอบการเก็บเกี่ยว และลดการพึ่งพาการนำเข้าผลิตภัณฑ์คีเลตจากต่างประเทศ

• NANO nCote ปุ๋ยควบคุมการปลดปล่อย (Controlled Release Fertilizer: CRF) ลดการสูญเสียธาตุอาหาร ช่วยให้พืชดูดซึมธาตุอาหารได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ทำให้เกษตรกรบริหารจัดการแปลงปลูกได้ง่ายขึ้น โดยสามารถออกแบบให้ควบคุมการปลดปล่อยได้ยาวนานมากกว่า 6 เดือน

นวัตกรรมพลังงาน

• E-Methanol เชื้อเพลิงคาร์บอนต่ำจากก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ต้นแบบกระบวนการดักจับ CO2 จากภาคอุตสาหกรรม และเปลี่ยน CO2 เป็นเมทานอลผ่านกระบวนการเร่งปฏิกิริยาเคมี โดยใช้เทคโนโลยีการดักจับ CO2 ด้วยเทคนิค pressure swing adsorption จากวัสดุดักจับกลุ่ม MOFs, เทคโนโลยีการผลิตก๊าซสังเคราะห์ (syngas) ด้วยกระบวนการเร่งปฏิกิริยาเชิงความร้อน (thermocatalysis) และเชิงเคมีไฟฟ้า (electrocatalysis) และการเปลี่ยน syngas เป็นเมทานอลด้วยปฏิกิริยาเคมีความร้อน รวมถึงเทคโนโลยีการเปลี่ยน CO2 และ H2 สีเขียวเป็นเมทานอล (CO2 hydrogenation)

• Solar NanoCoating เทคโนโลยีเคลือบนาโนสำหรับพลังงานแสงอาทิตย์ แพลตฟอร์มสารเคลือบนาโนจากสารละลาย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความทนทานของอุปกรณ์และระบบผลิตพลังงานจากแสงอาทิตย์ โดยพัฒนาและประยุกต์สารเคลือบนาโน ได้แก่ กราฟีน–ซิลิกาสำหรับดูดซับความร้อน นาโนซิลิกากันฝุ่นสำหรับแผงโซลาร์เซลล์ และกระบวนการเคลือบฟิล์มบางเพอรอฟสไกต์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดการสูญเสีย และรองรับการผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ต้นทุนต่ำ

นวัตกรรมด้านน้ำและสิ่งแวดล้อม

• เครื่องกรองน้ำดื่มด้วยนาโนเทคโนโลยีพร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำ เพื่อน้ำดื่มที่ปลอดภัยในพื้นที่ขาดแคลนระบบสาธารณูปโภค หรือ สถานการณ์ฉุกเฉิน ด้วยการผสานวัสดุกรองขั้นสูงได้แก่ (1) ถ่านกัมมันต์ดัดแปรพื้นผิวด้วยอนุภาคเหล็ก (2) เม็ดบอลอลูมินาดัด และฟลูออไรด์ และ (3) ชุดไส้กรองเซรามิกนาโนคอมพอสิต ที่มีความสามารถสูงในการกำจัดแบคทีเรียก่อโรคในน้ำ ระบบดังกล่าวทำงานร่วมกับแพลตฟอร์มติดตามคุณภาพน้ำแบบเรียลไทม์เพื่อประเมินค่าความขุ่น ค่า pH และตัวชี้วัดด้านความปลอดภัยอื่น ๆ ช่วยให้ผู้ใช้สามารถตรวจสอบคุณภาพน้ำได้อย่างต่อเนื่อง ผลลัพธ์ที่คาดหวังคือเครื่องกรองน้ำที่มีประสิทธิภาพ ใช้งานง่าย พกพาสะดวก และให้ความปลอดภัยสูง เหมาะสำหรับหน่วยกู้ภัย ฉุกเฉิน และชุมชนที่มีความเสี่ยงด้านน้ำดื่ม

• Agent 29 นวัตกรรมคอปเปอร์นาโนรูปเข็มป้องกันและกำจัดเชื้อราด้วยเทคโนโลยีคอปเปอร์นาโนรูปเข็มที่สามารถฝังตัวในเนื้อวัสดุพร้อมปลดปล่อยไอออนทองแดงเพื่อยับยั้งเชื้อรา แบคทีเรียและไวรัส ใช้งานได้กับวัสดุหลากหลายชนิด เช่น ไม้ ซีเมนต์ พรม ผ้า และฝ้าเพดาน โดยไม่ทิ้งคราบหลังแห้ง

แพลตฟอร์มงานวิจัยตอบ Longevity Economy

• PhytoEx PhytoEX™ เป็นแพลตฟอร์มวิจัย ที่มุ่ง transform สมุนไพรไทยและความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ สู่สารออกฤทธิ์มูลค่าสูงด้าน Beauty,Health และ Longevity เพื่อรองรับอุตสาหกรรมเครื่องสำอาง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และผลิตภัณฑ์สุขภาพ ภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจอายุยืน (LongevityEconomy) พร้อมขับเคลื่อนประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางนวัตกรรมสารออกฤทธิ์ด้าน longevity ของภูมิภาคครอบคลุมตั้งแต่การคัดเลือกและสกัดสารสำคัญจากพืชไทยด้วย Green Technology การพัฒนาอนุภาคนาโนและ เทคโนโลยี Nanoencapsulation เพื่อเพิ่มความคงตัวและการดูดซึม การทดสอบประสิทธิภาพและความปลอดภัยในระดับเซลล์ เนื้อเยื่อ ผิวหนังมนุษย์ สัตว์ทดลอง และการทดสอบในมนุษย์ ไปจนถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์และผลักดันสู่เชิงพาณิชย์ร่วมกับภาคเอกชน เพื่อเปลี่ยนสมุนไพรไทยจากวัตถุดิบต้นน้ำ สู่สินทรัพย์นวัตกรรมมูลค่าสูงของประเทศและสร้าง New Growth Engine ให้ประเทศไทยในเศรษฐกิจอายุยืนระดับโลก

ปัจจุบันนาโนเทค สวทช. ดำเนินงานภายใต้แนวคิด “นวัตกรรมที่พร้อมถ่ายทอด” (Innovation Ready for Transfer) มุ่งพัฒนางานวิจัยที่สามารถต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์ได้จริง ทั้งในระดับชุมชน ภาคอุตสาหกรรม และเชิงพาณิชย์ ครอบคลุมตั้งแต่ผลิตภัณฑ์ต้นแบบ เทคโนโลยี กระบวนการผลิต ไปจนถึงองค์ความรู้ที่พร้อมใช้งาน (Ready to Use) และพร้อมขยายผลในระดับอุตสาหกรรม (Scale-up) โดยมุ่งตอบโจทย์ 4 Strategic Focus ได้แก่ สารสกัดสมุนไพรเพื่อสุขภาพและสุขภาวะ (Herbal Health and Wellness) ระบบการตรวจวัดและนำส่งเพื่อสุขภาวะ (Sensing and Delivery for Well-being) เกษตรและอาหาร (Precision Agri-Food NANO) และน้ำและสิ่งแวดล้อม (Water and Environment Solution) เพื่อขับเคลื่อนประเทศด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม