วันที่ 21 สิงหาคม 2569 ศูนย์นาโนเทคโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ร่วมจัดเสวนาในหัวข้อ “ยกระดับสมุนไพรไทยสู่สากล: การผสานภูมิปัญญาแผนไทยด้วย วทน.” ในมหกรรมนวดไทยและเวลเนสแห่งชาติครั้งที่ 1 โดยได้รับเกียรติจากพันธมิตรและวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ ได้แก่ ภญ.พันธ์วิรา เวยสาร ผู้อำนวยการกองนวัตกรรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, นพ.จักราวุธ เผือกคง ผู้อำนวยการโรงพยาบาลท่าฉาง จ.สุราษฎร์ธานี, แพทย์แผนไทยบุณยพร ยี่มี ผู้ทรงคุณวุฒิด้านภูมิปัญญาแพทย์แผนไทย , และ ดร.วิยงค์ กังวานศุภมงคล รองผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์
สาระสำคัญของเสวนากล่าวถึง ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยที่สั่งสมและถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น เป็นองค์ความรู้ที่มีคุณค่าและได้รับการยอมรับจากประสบการณ์การใช้จริงมาอย่างยาวนาน แต่โจทย์สำคัญคือการทำให้ “ความเชื่อ” เหล่านั้นก้าวไปสู่ “ความเชื่อมั่น” ที่สามารถอธิบายและพิสูจน์ได้ด้วยหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ โดยเฉพาะการตอบคำถามสำคัญว่า ตำรับยาแผนไทยออกฤทธิ์ต่อร่างกายอย่างไร มีประสิทธิผลและความปลอดภัยในระดับใด และเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละบุคคลหรือไม่ ซึ่งเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ต่อการยอมรับและการนำไปใช้ในระบบสุขภาพอย่างกว้างขวาง
หนึ่งในแนวทางสำคัญคือการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และองค์ความรู้สมัยใหม่เข้ามาเป็นเครื่องมือในการ “ยืนยัน” คุณค่าของภูมิปัญญา โดยไม่ได้มุ่งแทนที่ศาสตร์การแพทย์แผนไทย หากแต่ผสานองค์ความรู้ทั้งสองด้านเข้าด้วยกัน ตั้งแต่การศึกษากลไกการออกฤทธิ์ของสารสำคัญในตำรับยา การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของสารหลายชนิดที่ทำงานร่วมกัน ไปจนถึงการใช้แนวคิดชีววิทยาระบบ และการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก เพื่อทำความเข้าใจว่าตำรับยาส่งผลต่อร่างกายและกระบวนการทางชีวภาพในภาพรวมอย่างไร แนวทางดังกล่าวจะช่วยให้สามารถเลือกใช้ตำรับหรือแนวทางการรักษาได้อย่างเหมาะสมกับปัญหาและบริบทของผู้ป่วยแต่ละราย พร้อมมีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์รองรับมากเพียงพอที่จะสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้ประกอบวิชาชีพ ผู้ป่วย ผู้บริโภค ตลอดจนต่อยอดไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการสุขภาพที่มีมาตรฐานในระดับสากล
