หากสังเกตผลิตภัณฑ์เสริมอาหารในปัจจุบัน จะพบว่า “แมกนีเซียม” เป็นหนึ่งในแร่ธาตุที่ได้รับความสนใจ โดยมักถูกกล่าวถึงในเรื่องการทำงานของกล้ามเนื้อ ระบบประสาท และการพักผ่อน แต่แมกนีเซียมมีประโยชน์ต่อร่างกายอย่างไร ควรรับประทานเวลาไหน และทำไมผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดจึงมีแมกนีเซียมหลายรูปแบบให้เลือก?
แมกนีเซียม (Magnesium) เป็นแร่ธาตุจำเป็นที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการทำงานหลายอย่างของร่างกาย ตั้งแต่การสร้างพลังงานไปจนถึงการทำงานของกล้ามเนื้อและระบบประสาท มาทำความรู้จักแร่ธาตุชนิดนี้ พร้อมดูความแตกต่างของแมกนีเซียมรูปแบบต่าง ๆ ที่พบในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
⚡ แมกนีเซียมช่วยอะไร? ทำไมร่างกายจึงต้องการ
แมกนีเซียมมีบทบาทในปฏิกิริยาทางชีวเคมีมากกว่า 300 ระบบเอนไซม์ในร่างกาย โดยเกี่ยวข้องกับการทำงานหลายด้าน ได้แก่
🥬 แหล่งอาหารที่มีแมกนีเซียม ได้แก่ ผักใบเขียว ถั่ว เมล็ดพืช และธัญพืชไม่ขัดสี การรับประทานอาหารให้หลากหลายจึงเป็นพื้นฐานสำคัญของการได้รับแมกนีเซียมอย่างเพียงพอ
🌙 แมกนีเซียมควรกินตอนไหน? ก่อนนอนดีกว่าช่วงอื่นหรือไม่
หลายคนอาจคุ้นกับคำแนะนำให้รับประทานแมกนีเซียมก่อนนอน จึงสงสัยว่าการกินช่วงเวลานี้จะให้ผลดีกว่าช่วงอื่นหรือไม่
ในความเป็นจริง ยังไม่มีช่วงเวลาที่เหมาะกับทุกคน แต่การเลือกรับประทานควรพิจารณาจากรูปแบบ (form) หรือชนิดของผลิตภัณฑ์แมกนีเซียม และผลลัพธ์ที่ต้องการ ปริมาณที่ได้รับ และคำแนะนำบนฉลาก ก่อนเลือกซื้อควรตรวจสอบปริมาณแมกนีเซียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค รูปแบบของสารประกอบ วิธีรับประทาน และข้อควรระวังต่าง ๆ
⚠️ ผู้ที่มีโรคประจำตัว ใช้ยาเป็นประจำ หรือมีปัญหาเกี่ยวกับการทำงานของไต ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
แม้แมกนีเซียมจะมีบทบาทต่อระบบประสาทและกล้ามเนื้อ แต่ไม่ได้หมายความว่าการรับประทานอาหารเสริมจะช่วยแก้ปัญหาการนอนหลับหรืออาการอ่อนเพลียได้เสมอไป เพราะอาการเหล่านี้อาจเกิดจากหลายสาเหตุ
🔬 แมกนีเซียมมีหลายรูปแบบ (Form) ให้ผลลัพธ์ต่างกันอย่างไร?
เมื่ออ่านฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร อาจพบชื่อแมกนีเซียมหลายชนิด เช่น Magnesium Oxide, Magnesium Citrate และ Magnesium Glycinate ชื่อเหล่านี้บ่งบอกถึงสารที่จับอยู่กับแมกนีเซียม ซึ่งทำให้สารประกอบแต่ละชนิดมีคุณสมบัติทางเคมีและกายภาพแตกต่างกัน
รูปแบบที่พบได้บ่อย ได้แก่
1Magnesium Oxide
เป็นสารประกอบระหว่างแมกนีเซียมกับออกซิเจน มีสัดส่วนแมกนีเซียมธาตุเมื่อเทียบกับน้ำหนักสารประกอบค่อนข้างสูง ละลายน้ำได้น้อย การดูดซึมต่ำมาก (ประมาณ 4%) เหมาะกับคนท้องผูก
2Magnesium Citrate
เป็นสารประกอบระหว่างแมกนีเซียมกับกรดซิตริก นิยมใช้ในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร การดูดซึมปานกลาง (20-30%) ดูดซึมได้ดีกว่าแมกนีเซียมออกไซด์ ละลายน้ำได้ดี เหมาะสำหรับคนที่ต้องการผ่อนคลาย และระบบขับถ่ายไม่ค่อยดี
3Magnesium Malate
เป็นสารประกอบของแมกนีเซียมกับกรดมาลิก เหมาะสำหรับคนที่มีอาการอ่อนเพลียเรื้อรัง ปวดกล้ามเนื้อบ่อย ๆ การดูดซึมปานกลางถึงสูง (40-60%) ช่วยลดอาการปวดเมื่อย เพิ่มพลังงาน สารมาเลตช่วยในกระบวนการผลิตพลังงานของเซลล์ ทานระหว่างวันจะช่วยให้รู้สึกสดชื่น
4Magnesium L-Threonate
เป็นสารประกอบของแมกนีเซียมกับกรดทรีโอนิก เป็นกรดน้ำตาล (Sugar acid) ชนิดหนึ่ง จุดเด่นของแมกนีเซียมรูปแบบนี้ “สามารถผ่านแนวป้องกันเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง” (Blood-Brain Barrier) เข้าสู่เนื้อเยื่อสมองได้ดีกว่าแมกนีเซียมรูปแบบอื่น ๆ การดูดซึมปานกลางถึงสูง (30-50%) เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจมากสำหรับคนที่ต้องการดูแลเรื่องความจำ สมาธิ และสุขภาพสมอง เหมาะกับวัยทำงานหรือผู้สูงอายุที่ต้องการบำรุงสมอง
มีการศึกษาและข้อมูลทางคลินิกที่ระบุว่า Magnesium L-Threonate อาจช่วยสนับสนุนการทำงานของสมองในผู้ที่มีภาวะความจำเสื่อมเล็กน้อย (Mild Cognitive Impairment, MCI) หรืออัลไซเมอร์ระยะเริ่มต้น
📖 Neural Regeneration Research 19(10):p 2281-2289, October 2024. DOI: 10.4103/1673-5374.391310
5Magnesium Glycinate และ Magnesium Bisglycinate
Magnesium Glycinate เป็นรูปแบบที่แมกนีเซียมจับกับกรดอะมิโนไกลซีน 1 โมเลกุล และ Magnesium Bisglycinate เป็นรูปแบบที่แมกนีเซียมจับกับกรดอะมิโนไกลซีน 2 โมเลกุล เป็นสารประกอบในกลุ่มแร่ธาตุคีเลต (Mineral Chelate) ที่มีรูปแบบคงตัวสูง และเป็นตัวท็อปที่ดูดซึมสูง (80-90%) ร่างกายนำไปใช้ได้ง่ายที่สุด อ่อนโยนต่อกระเพาะอาหาร เหมาะสำหรับคนเน้นทานเพื่อช่วยเรื่องการนอนหลับ ลดความเครียด หรือลดอาการตะคริว
🎯 ดังนั้นการเลือกรับประทานแมกนีเซียมควรเลือก “รูปแบบและผลลัพธ์ (เป้าหมายในการใช้)” ให้สำคัญกว่าปริมาณมิลลิกรัมรวม เพราะแมกนีเซียมแต่ละฟอร์ม (Form) มีความสามารถในการดูดซึมและตำแหน่งที่ออกฤทธิ์ในร่างกายแตกต่างกันอย่างชัดเจน และควรเลือกให้เหมาะสมกับตัวเรา
🏷️ อ่านฉลากอย่างไร? รู้จัก Elemental Magnesium
อีกคำที่ควรรู้เมื่ออ่านฉลากคือ Elemental Magnesium หมายถึงปริมาณแมกนีเซียมในรูปธาตุที่อยู่ภายในสารประกอบ ไม่ใช่น้ำหนักรวมของสารประกอบทั้งหมด
อย่าง Magnesium Bisglycinate ก็จะมีทั้งแมกนีเซียมและไกลซีนเป็นส่วนประกอบ ทำให้น้ำหนักของสารประกอบทั้งหมดไม่ใช่ปริมาณแมกนีเซียมเพียงอย่างเดียว เวลาเลือกซื้อจึงควรดูค่า Elemental Magnesium บนฉลากด้วย เพื่อให้รู้ว่าในหนึ่งหน่วยบริโภคมีแมกนีเซียมอยู่เท่าไร และช่วยให้เปรียบเทียบแต่ละผลิตภัณฑ์ได้ง่ายขึ้น
💎 รู้จัก Crystalline Chelate Technology ของ NANOTEC
เป็นเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ผลิต Mineral Amino Acid Chelate ในรูปผลึกผงแห้ง เพื่อใช้เป็นแร่ธาตุเสริมอาหารเกรดพรีเมี่ยม
Mineral Amino Chelate หรือแร่ธาตุในรูปสารคีเลต คือแร่ธาตุที่ถูกห่อหุ้มหรือจับยึดด้วยพันธะทางเคมีของโมเลกุลสารอินทรีย์ ซึ่งก็คือ “กรดอะมิโน” (Amino Acid) ผ่านกระบวนการทางเคมีที่เรียกว่า การคีเลชัน (Chelation)
✨ จุดเด่นและข้อดีของแร่ธาตุในรูปอะมิโนคีเลต
- ⚡
ดูดซึมได้ง่ายและรวดเร็ว
เนื่องจากมีขนาดโมเลกุลที่เล็กมาก และร่างกายสามารถดูดซึมกรดอะมิโนผ่านทางตัวพา (Amino Acid Transporters) ได้ทันทีโดยไม่ต้องผ่านกระบวนการย่อยสลายซ้ำซ้อน - 📈
เพิ่มการนำไปใช้ประโยชน์สูง
ร่างกายสามารถนำแร่ธาตุไปใช้ได้เต็มที่ ลดการสูญเสียจากการขับถ่าย - 🌿
ไม่ระคายเคืองกระเพาะอาหาร
แร่ธาตุทั่วไป (เช่น ธาตุเหล็กหรือซิงค์อนินทรีย์) มักทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ ปวดท้อง หรือระคายเคืองทางเดินอาหาร แต่อะมิโนคีเลตมีความเป็นกลางทางเคมีและดูดซึมได้ดี จึงลดผลกระทบเหล่านี้ - 🛡️
ป้องกันการทำปฏิกิริยากับสารอื่น
กรดอะมิโนทำหน้าที่เสมือนเกราะป้องกันไม่ให้แร่ธาตุไปรวมตัวกับสารอื่น ๆ (เช่น ไฟเตทในอาหาร) ที่จะทำให้แร่ธาตุนั้นตกตะกอนและร่างกายดูดซึมไม่ได้ - 🤝
อ่อนโยนและปลอดภัย
มีความเสถียรสูง ไม่เป็นพิษต่อเซลล์ และร่างกายสามารถนำกรดอะมิโนที่เป็นตัวห่อหุ้มไปใช้ประโยชน์ต่อได้อีกด้วย
📏 นอกจากนี้ แร่อาหารเสริมรูปแบบกรดอะมิโนคีเลตไม่ควรมีน้ำหนักโมเลกุลเกิน 1000 ดาลตัน (1 Da = 1 g/mol) เนื่องจากข้อจำกัดเรื่องการดูดซึมที่สัมพันธ์กับน้ำหนักโมเลกุลและรัศมีโมเลกุล
🧪 เทคโนโลยีจาก NANOTEC สวทช.
NANOTEC สวทช. พัฒนาเทคโนโลยี Crystalline Chelate ที่ผลิต Mineral Amino Acid Chelate ในรูปผลึกผงแห้งเพื่อใช้เป็นแร่ธาตุเสริมอาหาร ครอบคลุมแร่ธาตุในกลุ่ม Ca, Mg, Zn, Cu, Fe, Mn, Se และ Cr และชนิดของกรดอะมิโน เช่น ไกลซีน และเมไทโอนีน หรือกรดอินทรีย์อีกหลากหลายชนิด
เบื้องต้นขอนำเสนอการผลิตแร่ธาตุคีเลตสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่นิยมใช้กันในปัจจุบัน ได้แก่ Zinc Bisglycinate, Magnesium Bisglycinate และ Magnesium Bis(L-Threonate) โดยมีจุดเด่นด้านการควบคุมอัตราส่วนโมลระหว่างกรดอะมิโนกับแร่ธาตุที่ 2:1 และสามารถทำให้อยู่ในรูปผงแห้งด้วยเทคโนโลยีการตกผลึก สารคีเลตที่ได้มีความบริสุทธิ์และความคงตัวสูง รวมถึงมีการศึกษาความคงตัวในสภาวะกรดจำลองกระเพาะอาหารและการดูดซึม สามารถเตรียมสารประกอบได้ทั้งในรูปสารละลายและผงแห้ง
ผงแห้งผลิตได้ Zn = 30% w/w
ผงแห้ง w/w
ผงแห้ง w/w
โดย Zinc Bisglycinate (C4H8N2O4Zn) รูปผงแห้งสามารถผลิตให้มีปริมาณ Zn = 30% w/w แต่ที่ขึ้นทะเบียนและได้รับเลขสารบบอาหาร อย. 13-1-10564-5-0018 ขนาดบรรจุภัณฑ์ 1 kg มีปริมาณ Zn = 20% w/w ขณะที่ Magnesium Bisglycinate (C4H8MgN2O4·H2O) รูปผงแห้งสามารถผลิตให้มีปริมาณ Mg >12% w/w และ Magnesium Bis(L-Threonate) รูปผงแห้งสามารถผลิตให้มีปริมาณ Mg >7% w/w
🚀 เทคโนโลยีดังกล่าวมีความพร้อมในระดับ TRL 6 และพัฒนาต้นแบบในระดับโรงงานนำร่อง (Pilot Scale)
📜 อนุสิทธิบัตร เลขที่คำขอ 1803002015 กรรมวิธีการเตรียมสารประกอบโลหะคีเลตของกรดอะมิโน วันที่ 7 กันยายน 2561 และ เลขที่คำขอ 2603003644 กรรมวิธีการเตรียมสารประกอบคีเลตของกรดอะมิโนกับแมกนีเซียม เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2569
เป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้ประกอบการที่สนใจพัฒนาวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร โดยสามารถต่อยอดผ่านความร่วมมือด้านการอนุญาตใช้เทคโนโลยี การทดสอบ และการพัฒนาผลิตภัณฑ์ร่วมกัน
🤝 สนใจเทคโนโลยีซิงค์และแมกนีเซียมคีเลตของ NANOTEC?
ดูรายละเอียดกระบวนการพัฒนา จุดเด่นของเทคโนโลยี และโอกาสความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรมเพิ่มเติมได้ที่
เทคโนโลยีซิงค์และแมกนีเซียมคีเลตสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร – NANOTEC →
🌐 เว็บไซต์: www.nanotec.or.th
📞 โทรศัพท์: 0 2564 7100
✉️ อีเมล: info@nanotec.or.th
📚 Reference
National Institutes of Health (NIH), Office of Dietary Supplements. (2026). Magnesium: Health Professional Fact Sheet. https://ods.od.nih.gov/factsheets/magnesium-healthProfessional/
วรายุทธ สะโจมแสง ภัทรพร โกนิล ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ อนุสิทธิบัตร เลขที่คำขอ 1803002015 กรรมวิธีการเตรียมสารประกอบโลหะคีเลตของกรดอะมิโน วันที่ 7 กันยายน 2561
วรายุทธ สะโจมแสง และคณะ ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ อนุสิทธิบัตร เลขที่คำขอ 2603003644 กรรมวิธีการเตรียมสารประกอบคีเลตของกรดอะมิโนกับแมกนีเซียม เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2569
